Andere informatie en diensten van de overheid: www.belgium.be   

Lexicon

Netverklaring:

De netverklaring is het document, opgesteld door spoorweginfrastructuurbeheerder Infrabel, waarin alle informatie die kandidaten nodig hebben om gebruik te kunnen maken van de spoorweginfrastructuur kan worden teruggevonden.

In de netverklaring, die opgedeeld is in zes hoofdstukken, komen de volgende thema’s aan bod:

  1. Algemene informatie;
  2. Voorwaarden om een capaciteitsaanvraag in te dienen en toegangsvoorwaarden tot het spoorwegnet;
  3. Beschrijving van de spoorweginfrastructuur;
  4. Modaliteiten en regels omtrent de toekenning van de capaciteit;
  5. Beschrijving van het dienstenpakket van Infrabel, alsook van de andere exploitanten van dienstvoorzieningen;
  6. Principes betreffende de heffingen voor de diensten van Infrabel.

De netverklaring kan geraadpleegd worden op de website van infrabel: https://infrabel.be/nl/netverklaring

Mededinging spoormarkt:

Het doel van het vervoersbeleid van de Europese Unie is één Europese spoorwegruimte in te stellen. Dit moet, enerzijds, voldoen aan de mobiliteitsbehoeften van alle Europeanen en de noodzaak om goederen te vervoeren en, anderzijds, de uitstoot van broeikasgassen door de transportsector verminderen. Om deze doelstellingen te bereiken, is het spoorvervoer geleidelijk aan opengesteld voor concurrentie. Deze geleidelijke liberalisering werd op 1 januari 2019 voltooid met de volledige openstelling van het passagiersvervoer per spoor voor concurrentie. In deze context, en zonder inbreuk te maken op de bevoegdheden van de Belgische Mededingingsautoriteit, is de Dienst Regulering bevoegd om de concurrentie op de markten van Belgische spoorwegdiensten te controleren.

Dit betekent bijvoorbeeld dat de Dienst Regulering een onderzoek kan uitvoeren om te controleren of er zich geen discriminatie voordoet tussen de verschillende spoorwegondernemingen.

De rechtsgrond van deze bevoegdheid is te vinden in artikel 62, § 3, lid 1, 4 ° van de Spoorcodex.

Economisch evenwicht:

Teneinde de publieke dienstverlening voor reizigersvervoer te verzekeren, is er bij de opening van de markt van reizigersvervoer de mogelijkheid voor Europese lidstaten voorzien om de toegang te beperken in bepaalde gevallen. Zo kan de toegang tot het spoornet voor een spoorwegonderneming die een nieuwe reizigersvervoersdienst wenst te exploiteren geweigerd worden indien deze nieuwe dienst het economisch evenwicht van het openbare dienstencontract zou in gevaar brengen.

Wanneer een spoorwegonderneming een nieuwe reizigersvervoersdienst wenst te exploiteren in België dient deze hiervan de Dienst Regulering te informeren aan de hand van een meldingsformulier (hier beschikbaar), en dit 18 maanden voor start van de dienstregeling waarin de spoorwegonderneming de nieuwe dienst wenst uit te voeren.

De Belgische staat, Infrabel en de NMBS hebben dan de mogelijkheid een “economisch evenwicht test” te vragen bij de Dienst Regulering, waarmee door middel van een objectieve economische analyse wordt nagegaan of de nieuwe vervoersdienst het economisch evenwicht van het openbare dienstencontract afgesloten tussen NMBS en de Belgische staat zou in gevaar brengen. Indien dit het geval is, kan de nieuwe dienst niet geëxploiteerd worden zonder de nodige aanpassingen. Indien er daarentegen geen impact is, krijgt de spoorwegonderneming toegang tot het spoornet en kan de nieuwe reigersdienst uitgebaat worden.

De wettelijke basis van deze bevoegdheid van de Dienst Regulering kan hier teruggevonden worden.

Toegang opleidingsinstellingen:

Treinbestuurders die op de Belgische spoorinfrastructuur willen rijden, moeten over de nodige kwalificaties te beschikken. Zij dienen meer bepaald een opleiding te volgen in een opleidingscentrum dat door de nationale veiligheidsinstantie (DVIS) erkend is, en voor het examen te slagen.

In België zijn momenteel 3 opleidingsscholen actief: één van NMBS, één van Lineas (Rail Training Institute) en één van Crossrail.

Door de liberalisering van het goederenvervoer en van het binnenlands passagiersvervoer kunnen ook andere spoorwegondernemingen in België circuleren. Om hen de mogelijkheid te bieden hiertoe over gecertifieerde treinbestuurders te beschikken, heeft de wetgever voorzien dat de erkende opleidingscentra zich voor derden dienen open te stellen. Zij mogen bij het verstrekken van hun opleidingen dus niet discriminatoir te werk gaan.

Evenmin mogen de prijzen die de opleidingscentra aanrekenen niet discriminatoir zijn. Elke deelnemer aan een opleiding moet dus eenzelfde prijs aangerekend worden voor eenzelfde prestatie. Bovendien bepaalt de wetgeving dat de prijs in verhouding moet staan tot de kosten van de dienstverlening. De prijs mag evenwel een winstmarge bevatten.

Aangezien de voorwaarden inzake non-discriminatoire toegang en de prijssetting aspecten van economische regulering zijn, is de Dienst Regulering bevoegd om via een controleopdracht na te gaan of de erkende opleidingscentra hieraan voldoen.

Toekennen uitzondering:

De uitvoeringsverordening 2017/2177 geeft aan de Dienst Regulering de mogelijkheid om uitbaters van dienstvoorzieningen van enkele of van het overgrote deel bepalingen van de uitvoeringsverordening vrij te stellen. Exploitanten kunnen echter nooit vrijgesteld worden van de verplichting om bepaalde informatie aan te leveren en te publiceren.

Waar in geen beding van kan worden afgeweken betreft de minimuminformatie die in de beschrijving van de dienstvoorziening (SFD) dient worden opgenomen:

  1. Lijst van alle installaties
  2. Contactgegevens
  3. Technische kenmerken
  4. Beschrijving van de diensten
  5. Tarieven

Een tweede punt waarvan niet kan worden afgeweken betreft de verplichting om de informatie te publiceren ofwel op de website van de uitbater (of een gemeenschappelijke website) of in de netverklaring van de infrastructuurbeheerder.

Voorwaarden voor toekenning van uitzonderingen

Uitzonderingen kunnen worden toegekend indien aan een van de volgende voorwaarden is voldaan:

  • Wanneer de Dienst Regulering van oordeel is dat de dienstvoorziening geen strategisch belang heeft voor de werking van de markt;
  • Wanneer de Dienst Regulering van oordeel is dat op de betrokken markt concurrentie bestaat tussen diverse exploitanten van dienstvoorzieningen die vergelijkbare diensten aanbieden;
  • Wanneer de Dienst Regulering van oordeel is dat specifieke bepalingen van deze uitvoeringsverordening niet kunnen worden toegepast zonder risico op negatieve effecten op de werking van de markt;
  • Exploitanten van dienstvoorzieningen die uitsluitend bestemd zijn voor eigen gebruik door historische operatoren kunnen vragen van alle bepalingen te worden vrijgesteld.

Hoe uitzonderingen aanvragen?

Om een uitzondering aan te vragen dient de exploitant zelf een aanvraag in te dienen en motiveert hij deze aanvraag naar behoren. De Dienst Regulering zal het verzoek individueel beoordelen.

Indien een uitzondering wordt toegekend, dient de Dienst Regulering dit besluit binnen de twee weken op zijn website te publiceren. Wanneer niet langer wordt voldaan aan de criteria voor het verlenen van een uitzondering kan de Dienst Regulering deze intrekken.

Gemeenschappelijke beginselen

Om ervoor te zorgen dat de vrijstellingen in alle lidstaten op consistente wijze worden toegekend hebben de toezichthoudende instanties gemeenschappelijke beginselen voor de toepassing van de vrijstellingen ontwikkeld. Deze beginselen kunnen hier worden teruggevonden.

Impact van uitzonderingen

Exploitanten van dienstvoorzieningen kunnen enkel worden vrijgesteld van de bepalingen van de uitvoeringsverordening. In de Belgische wetgeving, meer bepaald de Spoorcodex zijn echter ook bepalingen opgenomen met betrekking tot dienstvoorzieningen. Deze wettelijke bepalingen zijn van toepassing op alle dienstvoorzieningen, er kan hier geen uitzondering voor worden aangevraagd.

Beschrijving dienstvoorziening (SFD document):

Om ervoor te zorgen dat alle aanvragers op een niet-discriminerende manier toegang kunnen krijgen tot dienstvoorzieningen en diensten is transparantie over de voorwaarden voor toegang tot deze voorzieningen noodzakelijk. Daarom vraagt de uitvoeringsverordening dat exploitanten van dienstvoorzieningen een document opstellen waarin alle informatie met betrekking tot de dienstvoorziening wordt opgenomen. Artikel 4 van de uitvoeringsverordening geeft een lijst van alle informatie die dient opgenomen te worden in deze beschrijving van de dienstvoorziening.

Aangezien een dergelijke beschrijving enkel nut heeft indien ze ook publiek beschikbaar is dienen de exploitanten van dienstvoorzieningen hun beschrijvingen te publiceren op één van de volgende manieren:

  • op een eigen website
  • in de netverklaring

Indien gekozen wordt voor de eerste optie dient de exploitant van de dienstvoorziening enkel de link naar de beschrijving aan Infrabel te bezorgen.

Indien gekozen wordt voor de laatste optie kan de exploitant de gevraagde informatie invullen in de template die werd opgesteld door de infrastructuurbeheerders. Deze template kan hier worden teruggevonden.

De link naar de website waarop de beschrijving van de dienstvoorziening kan worden teruggevonden, of de ingevulde template dient aan Infrabel te worden overgemaakt via het volgende e-mailadres: [email protected]

Meerdere exploitanten per dienstvoorziening

Indien er meer dan één exploitant de dienstvoorziening uitbaat, of wanneer meerdere aanbieders in de dienstvoorzieningen diensten verrichten dienen zij overleg te plegen om alle beschrijvingen op één plaats beschikbaar te stellen of om in alle beschrijvingen te vermelden welke exploitanten verantwoordelijk zijn voor de behandeling van verzoeken om toegang tot de voorziening of spoorgebonden dienst die in dezelfde dienstvoorziening wordt aangeboden.

Indien dit overleg geen resultaat oplevert kan de toezichthoudende instantie één van de exploitanten belasten met de naleving van deze verplichting. De relevante kosten worden verdeeld onder alle betrokken exploitanten.

Rol van de Dienst Regulering

Deze beschrijvingen van dienstvoorzieningen maken deel uit van de netverklaring en vallen daarmee onder de controlebevoegdheid van de toezichthoudende instantie. In de praktijk wil dit zeggen dat de toezichthoudende instantie dient te controleren of de dienstvoorzieningen een beschrijving van de dienstvoorziening hebben opgesteld en of alle wettelijk gevraagde informatie wordt aangeleverd.

Redelijke termijn:

Volgens artikel 9, §4 van de Spoorcodex dient de Dienst Regulering de redelijke termijn te bepalen waarbinnen exploitanten van dienstvoorzieningen dienen te antwoorden op aanvragen tot toegang tot de dienstvoorziening en de verlening van diensten hierin. Er kunnen verschillende termijnen worden vastgesteld voor verschillende soorten dienstvoorzieningen en/of diensten. Tot op heden werd door de Dienst Regulering de termijn vastgelegd voor het beantwoorden van aanvragen tot toegang tot passagiersstations.

Eeuwige erfdienstbaarheid:

In België is Infrabel de eigenaar van het spoorwegnet. Nochtans houdt de NMBS een eeuwigdurende erfdienstbaarheid ten kosteloze titel op de perrons, op de doorgangen onder de sporen en op alle toegangswegen tot de perrons die zich bevinden in de stations die door de NMBS worden beheerd. Dit betekent dat de NMBS het recht heeft om deze infrastructuurelementen te gebruiken (onderhouden, herstellen, inrichten, renoveren) met het oog op de uitvoering van sommige van haar opdrachten van openbare dienst (deze bedoeld in artikel 156, 1° en 5° van de Wet van 21 maart 1991 op overheidsbedrijven).

De Dienst Regulering is bevoegd om te controleren of deze eeuwigdurende erfdienstbaarheid het recht van alle andere spoorwegondernemingen betreffende toegang tot het Belgische spoornet en tot de dienstvoorzieningen (en de diensten verleend op het net en in de dienstvoorzieningen) niet ondermijnt.

De rechtsgrond van deze bevoegdheid van de Dienst Regulering bevindt zich in artikel 62, § 3, lid 1, 10° van de Spoorcodex.

Hernieuwing exploitatielicentie:

De exploitatielicentie, dit is de vergunning die voor onbepaalde tijd wordt afgeleverd aan een exploitant om Brussels Airport uit te baten, dient in bepaalde gevallen te worden vernieuwd.

De regelgeving somt de situaties op waarbij de uitbater van de luchthaven bij de Dienst Regulering een verzoek tot hernieuwing moet indienen. Meer bepaald gaat het om wijzigingen aan de vennootschap van de licentiehouder zelf, zoals een wijziging van de controle, een fusie, een splitsing, of een overdracht van de licentie zelf.

Het verzoek tot hernieuwing moet bij de Dienst Regulering worden ingediend alvorens de operatie zal plaatsvinden.

De Dienst Regulering onderzoekt vervolgens de aanvraag tot hernieuwing aan de hand van bepaalde criteria die door de regelgeving voorzien worden. Hij kan hierbij nog bijkomende informatie aan de exploitant opvragen.

Binnen 20 werkdagen na de indiening van een volledig dossier door de licentiehouder vaardigt de Dienst Regulering een advies uit aan de Minister van Mobiliteit, met een voorstel om al dan niet over te gaan tot de vernieuwing van de licentie. De Minister dient binnen de 80 werkdagen vanaf de indiening van het dossier een finale beslissing te nemen.

Indien de vernieuwing wordt toegekend, dan wordt deze bekendgemaakt bij Koninklijk Besluit. Indien de vernieuwing wordt geweigerd, dan wordt de exploitant hiervan geïnformeerd. Indien er binnen de 80 werkdagen geen beslissing wordt genomen, dan wordt de licentie automatisch hernieuwd.

Herziening exploitatielicentie:

De Dienst Regulering kan de Koning adviseren om bepaalde voorwaarden van de exploitatielicentie van de uitbater van Brussels Airport aan te passen of om bijkomende voorwaarden op te leggen indien hij meent dat de bestaande voorwaarden van de licentie ondoeltreffend zijn.

De regelgeving voorziet een aantal redenen waarom de bestaande voorwaarden van de licentie niet langer geschikt zouden kunnen zijn.

De uiteindelijke beslissing om de licentie te herzien wordt door de Koning genomen na overleg met de luchthavenexploitant.

Deze laatste kan trouwens zelf ook om een herziening van zijn exploitatievoorwaarden bij de Dienst Regulering vragen. De Dienst Regulering vaardigt dan binnen een termijn van 20 werkdagen na de indiening van een volledig dossier een advies uit aan de Minister van Mobiliteit, die finaal beslist over de herziening van de licentie.

Indien de herziening wordt toegekend, dan wordt deze bekendgemaakt bij Koninklijk Besluit. Indien de herziening wordt geweigerd, dan wordt de exploitant hiervan geïnformeerd.

Intrekking exploitatielicentie:

De Dienst Regulering kan in een aantal wettelijk vastgelegde situaties advies verlenen om de exploitatielicentie van de uitbater van de luchthaven in te trekken.

In het geval van een ernstige tekortkoming dient de Dienst Regulering de licentiehouder eerst in gebreke te stellen en een termijn op te leggen waarbinnen de houder een einde moet stellen aan de situatie die aanleiding gaf tot de ingebrekestelling.

Indien de toestand niet is verholpen, legt de Koning een tweede termijn op om de gebrekkige situatie te verhelpen.

Indien na afloop van deze tweede termijn de situatie niet is verholpen, kan bij Koninklijk Besluit de uitbatingslicentie worden ingetrokken zonder schadevergoeding maar met een opzeggingstermijn. Hiervoor dient steeds het voorafgaandelijk advies gevraagd te worden van de Dienst Regulering.

 

Naleving licentievoorwaarden:

De privatisering in 2004 van het luchthavenbeheer gaat samen met een licentiesysteem: de Belgische Staat heeft aan de maatschappij Brussels Airport Company een exploitatielicentie toegekend. Deze licentie legt aan Brussels Airport Company verplichtingen op betreffende de exploitatie van de luchthaven, bijvoorbeeld betreffende de veiligheid, de ontwikkeling van de luchthaven, het beheer van geluidshinder, enz. De Dienst Regulering is bevoegd om op eigen initiatief te controleren of Brussels Airport Company deze verplichtingen naleeft.

Dit betekent bijvoorbeeld dat de Dienst Regulering een onderzoek kan uitvoeren om na te gaan of Brussels Airport Company, binnen het kader van haar uitbating van de luchthaven, aan haar verplichting voldoet om de geluidsnormen te doen naleven door de luchtvaartmaatschappijen.

error: Content is protected !!